Kısaca
Omurga switch kurulumu, kat ve bölüm switch’lerini birbirine ve sunuculara bağlayan merkezi (core/distribution) katmanın tasarlanıp devreye alınmasıdır. Birden fazla katı, binası veya üretim alanı olan şirketler içindir. CybUP olarak mevcut ağı inceliyor, katman yapısını, L3 yönlendirmeyi, yedekli fiber uplink’leri ve VLAN düzenini kurup belgeliyoruz.
Omurga switch nedir, ağdaki yeri neresidir?
Omurga switch, erişim switch’lerinden gelen trafiği toplayan ve VLAN’lar arasında yönlendirme yapan merkezi switch’tir. Kullanıcı bilgisayarları, IP telefonlar ve erişim noktaları erişim katmanına bağlanır; bu switch’ler fiber ya da bakır uplink ile omurgaya gelir; sunucular, firewall ve internet çıkışı da çoğu zaman yine omurgaya bağlanır.
Cisco’nun kampüs LAN tasarım kılavuzu bu yapıyı üç katmanla anlatır: erişim, dağıtım ve core. Küçük ve orta ölçekli yapılarda dağıtım ve core aynı cihazda birleşir; buna collapsed core denir. Birkaç binası veya çok sayıda dağıtım noktası olan kampüslerde ise ayrı bir core katmanı kablo sayısını ve karmaşıklığı azaltır.
Pratikte şu soruyu soruyoruz: Omurga durursa ne durur? Cevap "her şey" ise, omurga tek cihaz olmamalı ve her erişim switch’i ona en az iki yoldan bağlanmalıdır.
“This is also referred to as a collapsed core design because the distribution serves as the Layer 3 aggregation layer for all devices.”
Dağıtım katmanı tüm cihazlar için Katman 3 toplama katmanı görevi gördüğünden bu yapıya collapsed core tasarımı da denir.
Hangi ağ yapısına hangi omurga tasarımı uyar?
Tek binalı, birkaç katlı bir ofiste genellikle iki switch’ten oluşan collapsed core yeterlidir. Örneğin 150 kişilik, beş katlı bir ofisi düşünelim: her katta 48 portluk iki erişim switch’i var, sistem odasında da iki omurga switch. Her kat switch’i iki fiber uplink’le iki omurga cihazına ayrı ayrı bağlanır. Omurga cihazlarından biri bakımdayken trafik diğerinden akar; kullanıcı bunu fark etmez.
Fabrikalarda tablo farklıdır. Üretim alanındaki switch’ler sistem odasına yüzlerce metre uzakta olabilir, ortam tozlu ve sıcaktır. Burada tek modlu fiber, endüstriyel erişim switch’leri ve üretim ağını (PLC, SCADA, kameralar) ofis ağından ayıran VLAN ve yönlendirme kuralları öne çıkar. Kampüslerde ise binalar arası fiber güzergahı ve her binada bir dağıtım noktası tasarımın ana konusudur.
Kamu kurumlarının teknik şartnamelerinde "omurga switch" maddesi sık geçer. Bu maddelerde port sayısı ve tipi, uplink hızı, yedekli güç kaynağı, L3 yönlendirme protokolleri ve yığınlama desteği gibi ölçülebilir kriterler yer alır. Şartname hazırlanırken bu kriterlerin mevcut kablolama ve erişim switch’leriyle uyumlu yazılması, cihaz geldikten sonra yaşanacak sürprizleri azaltır.
Stack mi, MLAG mi? Omurgada yedeklilik nasıl kurulur?
Omurgada yedeklilik için iki yaygın yol var: switch’leri yığınlamak (stacking) ya da iki bağımsız switch’i çoklu şasi bağlantı birleştirmesiyle (MLAG) çalıştırmak. İkisinde de erişim switch’inin iki uplink’i, tek bir mantıksal bağlantı (LACP port-channel) olarak her iki omurga cihazına dağıtılır ve iki bağlantı aynı anda trafik taşır.
Stack’te iki ya da daha fazla switch tek bir cihaz gibi yönetilir; konfigürasyon tektir, işletim sistemi de ortaktır. Yönetimi kolaydır, ancak yazılım güncellemesinde tüm yığın birlikte etkilenebilir. MLAG’de ise her switch kendi kontrol düzlemini korur; birini güncellerken diğeri çalışmaya devam eder, buna karşılık iki ayrı konfigürasyonun tutarlı tutulması gerekir. Cisco’nun büyük Catalyst modellerinde kullanılan StackWise Virtual ise iki switch’i tek mantıksal cihaz yapar ve spanning tree açısından çifti tek köprü gibi gösterir.
Hangisinin seçileceğine cihaz modeli, bakım penceresi ve ekibinizin yönetim alışkanlığı birlikte karar verir. Gece bakım penceresi bulamayan bir üretim tesisinde bağımsız güncellenebilen bir yapı öne çıkar; küçük bir BT ekibi olan ofiste ise tek konfigürasyonla yönetilen stack çoğu zaman daha anlaşılırdır.
“One of the most significant changes is that StackWise Virtual enables the creation of a loop-free topology because the two switches operate as one. Thus, the spanning-tree domain treats the StackWise Virtual pair as one bridge node instead of two.”
En önemli değişikliklerden biri, iki switch tek bir cihaz gibi çalıştığı için StackWise Virtual’ın döngüsüz bir topoloji kurmayı mümkün kılmasıdır. Böylece spanning tree alanı StackWise Virtual çiftini iki değil, tek bir köprü düğümü olarak görür.
L3 switching ve VLAN yönlendirmesi nasıl planlanır?
Omurga switch VLAN’lar arası yönlendirmeyi kendi üzerinde yapmalıdır. Her VLAN için bir SVI (sanal arayüz) tanımlanır, varsayılan ağ geçidi omurgada durur; böylece muhasebe ile üretim arasındaki trafik firewall’a gidip gelmeden switch içinde hızla yönlendirilir. Hangi VLAN’ın hangisine erişeceği ise erişim listeleriyle (ACL) ya da bu trafiği bilinçli olarak firewall’dan geçirerek belirlenir.
Tipik bir planda kullanıcı, sunucu, ses, kamera, misafir Wi-Fi ve yönetim ağları ayrı VLAN’lardadır. Misafir ve kamera trafiği iç ağa hiç uğramadan firewall’a yönlendirilir. Adres planı da baştan büyümeye yer bırakacak şekilde yazılır; yeni bir kat ya da şube eklendiğinde bütün planı baştan çizmek gerekmez.
Birden fazla dağıtım noktası olan yapılarda omurga ile dağıtım switch’leri arasında OSPF gibi bir dinamik yönlendirme protokolü kullanmak, bir bağlantı koptuğunda trafiğin kendiliğinden diğer yola geçmesini sağlar. Tek binalı ofislerde statik yönlendirme çoğu zaman yeterlidir.
Uplink ve fiber bağlantılarda nelere dikkat edilir?
Uplink hızı, erişim switch’lerinde toplanan trafiğe göre seçilir. Kat switch’lerinde 1 Gbit kullanıcı portları varsa, kat başına 10 Gbit uplink bugün yaygın bir tercihtir; sunucu ve depolama trafiği yoğun ise omurga ile sunucular arasında daha yüksek hızlar gerekebilir.
Fiber tarafında modül (SFP/SFP+) tipi, fiberin çok modlu ya da tek modlu olması ve mesafe birbirine uymalıdır. Binada mevcut fiberin tipini ve test durumunu bilmeden modül sipariş etmek en sık yapılan hatalardan biridir. Fiber güzergahı yeniden çekilecekse bu iş yapısal kablolama kapsamında planlanır.
Omurga switch kurulumunda neleri teslim ediyoruz?
Kurulumun sonunda elinizde çalışan bir ağın yanında, o ağı başkasının da anlayabileceği belgeler olur. Port eşleşmeleri, VLAN listesi, IP planı ve topoloji şeması teslimatın parçasıdır. Cihazlar bir sistem odasına yerleşecekse rack yerleşimi ve güç bağlantıları da bu planla birlikte ele alınır.
Cisco tabanlı ağlarda erişim katmanının yapılandırması ayrıca Cisco switch kurulumu sayfasında anlattığımız güvenlik ayarlarıyla tamamlanır. Kuruluma başlamadan önce mevcut ağı ücretsiz inceliyor ve kapsamı yazılı teklifle netleştiriyoruz.
Teslim ettiklerimiz
- Mevcut ağın envanteri ve topoloji şeması (önce ve sonra)
- Core, dağıtım ve erişim katmanı tasarımı; stack veya MLAG kararı ve gerekçesi
- VLAN, IP adres planı ve VLAN’lar arası yönlendirme kuralları
- Yedekli uplink’ler, LACP port-channel ve spanning tree ayarları
- Yönetim erişimi (SSH, ayrı yönetim VLAN’ı), SNMP ve log yönlendirmesi
- Konfigürasyon yedekleri ve port eşleşme tablosu
- Arıza senaryosu testi: bir omurga cihazı ve bir uplink kapatılarak yapılan doğrulama
Nasıl çalışıyoruz
- 1
Keşif
Mevcut switch’leri, kablolamayı, fiber tipini ve trafiği yerinde ya da uzaktan inceliyoruz; tek arıza noktalarını listeliyoruz.
- 2
Tasarım
Katman yapısını, yedeklilik yöntemini, VLAN ve IP planını yazılı hale getiriyor, sizinle birlikte onaylıyoruz.
- 3
Hazırlık
Cihazları masada önceden yapılandırıyor, yazılım sürümlerini eşitliyor ve modülleri test ediyoruz.
- 4
Geçiş
Mesai dışında, kat kat geçiş yapıyor; her adımdan sonra kullanıcı, telefon ve sunucu erişimini kontrol ediyoruz.
- 5
Test ve belgeleme
Arıza senaryolarını deniyor, konfigürasyonları yedekliyor ve tüm belgeleri teslim ediyoruz.
Sıkça sorulan sorular
Omurga switch kurulumu ne kadar sürer?
Tek binalı orta ölçekli bir ofiste hazırlık birkaç gün, geçiş ise genellikle bir ya da iki gece sürer. Fabrika ve kampüs projelerinde süreyi fiber güzergahı ve bakım pencereleri belirler. Keşiften sonra iş planını tarihli olarak paylaşıyoruz.
Geçiş sırasında ağ kesilir mi?
Kısa kesintiler olur, ama bunları mesai dışına ve kat kat planlıyoruz. Yeni omurga önceden hazırlandığı için her kat switch’inin taşınması dakikalar sürer. Üretimi durmayan tesislerde kesinti penceresini sizinle birlikte belirliyoruz.
Mevcut kat switch’lerimizi değiştirmemiz gerekiyor mu?
Her zaman değil. Kat switch’leri LACP, VLAN etiketleme ve yeterli uplink hızını destekliyorsa omurgaya bağlanmaya devam edebilir. Desteklemeyenleri inceleme raporunda ayrıca belirtiyoruz.
Hangi marka omurga switch’lerle çalışıyorsunuz?
Cisco başta olmak üzere kurumsal ağlarda yaygın kullanılan markaların switch’lerini yapılandırıyoruz. Marka seçimini mevcut altyapınız, yazılım lisansı modeli ve bakım alışkanlığınıza göre birlikte yapıyoruz; belirli bir üreticiye bağlı değiliz.
Omurga switch fiyatı ve kurulum ücreti ne kadar?
Kapsamı inceledikten sonra yazılı teklif veriyoruz; inceleme ücretsiz. Teklifte cihaz, modül, işçilik ve belgeleme kalemlerini ayrı ayrı görürsünüz.
Kurulum yerinde mi yapılıyor?
İstanbul’da kurulum ve geçiş yerinde yapılır. İstanbul dışındaki projelerde tasarım ve konfigürasyonu uzaktan hazırlıyor, fiziksel geçiş günü sahada bulunacak şekilde planlıyoruz.
Kamu ihalesi şartnamesindeki omurga switch maddelerini değerlendirebilir misiniz?
Evet, teknik şartnamedeki omurga switch kriterlerinin mevcut ağınızla uyumunu inceleyebiliriz. Port tipi, uplink hızı, yedekli güç ve yönlendirme protokolü gibi maddelerin kurulum sırasında ne anlama geldiğini yazılı olarak açıklıyoruz.
Kurulumdan sonra destek veriyor musunuz?
Evet. Konfigürasyon değişiklikleri, yazılım güncellemeleri ve arıza durumunda müdahale için kurulum sonrası destek kapsamını teklifte ayrıca tanımlıyoruz. İsterseniz omurga cihazlarını Zabbix ile izlemeye de alabiliriz.